Wat is ‘n serwituut en hoe werk dit?

Dinsdag, November 22nd, 2016

Sanette Viljoen

 

 

ʼn Serwituut is ʼn reg waaroor een persoon beskik om te gebruik en te geniet ten aansien van die eiendom van ʼn ander persoon. Dit is anders as by wyse van ʼn huurooreenkoms of soortgelyke vervreemding of beskikking. Daar is twee tipes serwitute:

 

– ʼn Egte (volwaardige) serwituut betrek altyd twee stukke grond wat afsonderlik geëien word.

– ʼn Persoonlike serwituut ken sekere regte toe aan ʼn individu vir ʼn spesifieke tydsbestek (lewenslank op die meeste). Persoonlike serwitute ontstaan gewoonlik as gevolg van ʼn testament of kontrak.

 

Indien u oor die reg tot serwituut beskik om u beeste oor ʼn buurplaas, wat nie aan u behoort nie, te jaag, is u plaas die ‘heersende erf’ en die ander die “dienende erf”.

Serwitute word geregistreer teen die titelaktes van die eiendomme in die Aktesregister. As ‘n serwituut nie geregistreer word nie sal dit nie bindend wees op die opvolgende eienaars van die dienende eiendom nie, tensy hulle daarvan bewus sou wees.

Egte serwitute mag ook gevestig word deur die staat, soos in die geval van grond waarop ʼn pad of spoorlyn gebou was. Die meeste egte serwitute is die resultaat van ʼn ooreenkoms tussen twee partye oor die trefwydte van die serwituut-regte, die bedrag betaalbaar deur die heersende party aan die dienende party as konsiderasie vir die toelaat om die serwituut daar te stel, en die tydperk waarvoor die serwituut geldig sal bly. Die serwituut ontstaan as ʼn reg slegs wanneer dit geregistreer word teen die titelaktes van die dienende eiendom.

ʼn Serwituut kan ook verkry word deur middel van preskripsie: byvoorbeeld, ʼn grondeienaar mag aantoon dat hy openlik sy buurman se grond gebruik het vir ʼn periode van 30 jaar – byvoorbeeld om beeste daaroor te jaag – sonder dispuut. Hy sal dan geregtig wees om die serwituut te registreer teen die titelaktes van die dienende erf.

Enige van die partye is geregtig om die ander te vervolg vir skade veroorsaak indien daar gemeen word dat die regte ingevolge die ooreenkoms oorskry is of indien een party verlies gely het. Indien geen werklike verlies bewys kan word nie, kan ʼn interdik verkry word om enige verdere kontrakbreuk te voorkom. Enige party mag by die hof aansoek doen vir ʼn deklarasie van regte.

 

Ander Artikels

Afdwing van verbruikersregte deur die howe: Gebruik eers ander remedies
Justine Krige   Artikel 69 van die Wet op Verbruikersbeskerming (Wet 68 van 2008 [CPA]) sit ʼn verskeidenheid statutêre remedies uiteen vir die afdwing van verbruikersregte ingevolge die CPA. Dit sluit in die indien van ʼn klagte by die Nasionale Verbruikerskommissie (Kommissie), die verwysing van ʼn dispuut na die Verbruikerstribunaal (Tribunaal), of om ʼn bedryfsombudsman […]
Wie mag waar parkeer in ʼn meenthuiskompleks?
Vraag: “In die deeltitelskema waar ek woon is daar ʼn konstante gebaklei en gestry oor wie waar mag parkeer en wie verantwoordelik is vir die instandhouding van parkeerplekke. My vraag is: wie besluit watter dele van die skema vir parkeerplekke toegeken word, wie dit mag gebruik en wie dit moet in stand hou?” Antwoord: Wat […]
Moenie vanjaar val vir hierdie belastingslenters nie
Lede van die publiek ontvang dikwels ewekansig vals e-posse wat nagemaak is om te lyk asof hulle deur die SAID gestuur is, maar wat in der waarheid vals e-posse is wat daarop gemik is om niksvermoedende belastingbetalers uit te lok om persoonlike inligting, soos bankrekeningbesonderhede, te onthul. Voorbeelde sluit in e-posse wat skyn afkomstig te […]
1 2 3 150