Nuwe Wetsontwerp op Onteiening: Die goeie, slegte en lelike

Donderdag, Junie 30th, 2016

Sanette Viljoen

 

 

Daar word baie gegons oor die nuwe Wet op Onteiening, wat nou nog ’n stappie nader is aan ’n volwaardige wet nadat dit deur die parlement goedgekeur is.

Die eindresultaat was 202 LP-stemme, vir die aanvaarding daarvan teenoor 88 LP-stemme teen die aanvaarding van die wet. Die wet word nou na die Nasionale Raad van Provinsies gestuur vir goedkeuring.

Die bestaande onteieningswet is ongrondwetlik in baie opsigte. Die doel van die nuwe wet is om in ooreenstemming met ons konstitusie te kom asook om die openbare belang in te sluit. Daar is egter steeds baie vrae en bekommernisse oor hierdie nuwe wet.

In die nuwe wet word die volgende stappe voorgestel vir ’n beoogde onteiening:

  • Geskiktheid vir onteiening: daar moet bepaal word of die eiendom geskik is vir die doel van onteiening. Geregistreerde en ongeregistreerde regte sal in ag geneem word.
  • Kennisgewing van beoogde onteiening: ’n kennisgewing van die beoogde onteiening moet gepubliseer word en beteken word op die betrokke partye. Besware moet dan binne 30 dae ingedien word. Indien die onteieningsgesag dan besluit om voort te gaan, moet ’n kennisgewing van onteiening op die eienaar en houers van regte beteken word en gepubliseer word. Die kennisgewing word ook gestuur aan die betrokke departemente en munisipaliteite.
  • Inhoud van die kennisgewing: rede vir onteiening, datum van onteiening en datum van inbesitneming. Die vergoedingsbedrag vir die eienaar en houers van regte moet ingesluit word asook ’n verduideliking van wat die vergoeding behels. Daar moet binne 20 dae aangedui word of die vergoedingsbedrag aanvaar word.

Die nuwe Wetsontwerp op Onteiening is wel ’n verbetering op die ou wet en poog om vergoeding vir eiendom te verbeter. Die ou wet stel dat slegs die markwaarde van die eiendom in ag geneem moet word, terwyl die Konstitusie vereis dat verskeie faktore, onder meer die huidige gebruik van die eiendom, die geskiedenis daarvan, hoeveel die staat in die eiendom belê het, en die markwaarde in ag geneem moet word om billike vergoeding te bepaal.

Daar is egter baie onsekerheid oor verskeie kwessies in die wet. Een van hierdie kwessies is die definisie van “eiendom”. Hoe kan beleggers verseker wees dat hul privaat eiendom veilig is teen onteiening deur die staat? Privaat eiendomsreg is belangrik vir die groei van ons ekonomie.

Die volgende kwessie is dié van betaling. Hoe kan ’n eienaar verseker wees dat hy ’n voldoende betaling van die staat gaan ontvang? Met ons regering se geskiedenis is dit te betwyfel of betaling voldoende, volledig en betyds gaan geskied.

Verder maak die wetsontwerp die deure oop vir wettige grondgrypery deur die regering. Hoe gaan daar verseker word dat die proses nie misbruik gaan word nie?

Indien die staat en die eienaar nie ’n ooreenkoms kan bereik nie, kan die staat voortgaan om die grond te onteien. Die eienaar kan hom wel wend tot die hooggeregshof. Die staat mag nie grond arbitrêr onteien nie en die vergoeding moet billik wees. Die eienaar kan die hooggeregshof nader indien hy van mening is dat die vergoeding nie billik is nie.

Die voormelde lei egter tot honderde duisende rande se regskoste vir die eienaar.

 

Ander Artikels

Wie betaal vir die vervanging van ʼn meenthuis-uitlaatpyp?
Vraag: Gee asseblief raad oor wie verantwoordelik sou wees vir die vervanging van ʼn uitlaatpyp in die kombuis van ʼn eenheid as dit deurgeroes het en aan die buitekant van die eenheid afgebreek het.   Antwoord: Eienaars is verantwoordelik vir die herstel en onderhoud van hulle eenhede en die beheerliggaam het dieselfde verantwoordelikheid met betrekking […]
Tipes kontantbeleggings
VASTE DEPOSITOREKENING ʼn Vaste depositorekening is ʼn tipe spaarrekening waar jy jou kontant vir ʼn spesifieke tydperk deponeer in ruil vir ʼn vaste rentekoers, wat gewoonlik hoër is as een wat jy uit ʼn gewone bankrekening sou ontvang. Tipies vereis vaste depositorekenings dat fondse in die rekening gelaat word tot die vervaldatum, met moontlike boetes […]
Voertuigfinansiering verduidelik
Tensy jy ʼn rekenmeester is, is voertuigfinansiering gekompliseerd. Weet jy hoe finansieringsbepalings werk? Is dit ʼn goeie idee om ʼn residu te neem?  Wat van die rentekoers – moet jy dit vas of gekoppel neem? Ons het met WesBank gesels vir hierdie beginnersgids oor die finansiering van die motorvoertuig van jou drome! Bereken hoeveel jy […]
1 2 3 161